ZAMERAİS

Son zamanlarda birçok insanın ‘gün tabağı’ özlemi çektiğini gözlemliyorum. Aslına bakarsanız onlardan biri de benim. Şimdilerde pek yaygın olmasa da internet, telefon çağının henüz pek başlamadığı 2000li yılların başında kadınların gün toplantıları vardı. Bu toplantıların günümüzde yerini ne aldı derseniz belki sosyal medya diyebilirim. Bunu yazının devamında tekrar konuşacağız.

Peki gelelim gün tabağına, bilmeyenler için nedir gün tabağı? İçinde çeşitli tatlı ve tuzlu yiyeceklerin yan yana konduğu zengin ve leziz bir tabaktır. Sarma, dolma, kısır, patates salatası, baklava, revani tatlısı, şam tatlısı, tuzlu ve tatlı kurabiyeler, kekler, börekler, çiğköfte, domatesli köfte, mercimekli köfte, salata gibi aklınıza gelebilecek birçok lezzeti bir tabağa sığdırıyorsunuz. Ve yanına mutlaka çay! Çay olmazsa olmaz. Misafirlere her an sıcak çay servisi yapabilmek için çaydanlıklar kısık ateşte kaynamaya devam eder. Ve bazen çeşitli kola, meyve suları da ikram edilir.

Bu tabaklar kimlerle yenir ; mahalleden komşularla olabilir, varsa kadın akrabalarla bir toplantıda olabilir, samimi ama uzak yerlerde oturulan kadın arkadaş topluluğuyla olabilir. Yani bu gün tabakları kadınlar tarafından hazırlanır, kadınlar tarafından yenir. Gün tabağı tam olarak kadınlara özel bir toplantının sembolüdür. Kadın kadına yapılan sohbetlerin yanında yenilen o leziz karışık tabak. Ve içilen sıcak çay! Bir kafe bu tip bir hizmeti vermeye çalışsa da üzgünüm her hafta bir başka ev ortamında yapılan kadınların gün toplantısının yerini tutamaz!

Çocukluğumda bu tür gün toplantılarına annem sayesinde çokça kez katıldım. Kadın grubu 5 kişi de olsa 15 kişi de olsa her hafta birinin evine misafir olunurdu. Ne yapılırdı bu gün toplantılarında? Kadınlar görüşmedikleri o bir haftada neler yaptıklarını anlatırlar, bazıları hastalık ya da bir başka şikayetini anlatır, yaptıkları alışverişten bahsederlerdi. Tabi bu iyi bir pazarlama ortamıydı, bazıları kendi el emeklerini(yazma, sabun bezi, patik, el emeği göz nuru danteller gibi birçok şey) kolayca diğerlerine gösteriyor ve satabiliyordu. Ortamda ne konuşuluyorsa muhabbet akışı bir anda hemen ona göre şekillenirdi. Bugün sosyal medyada ‘gündemde çok konuşulanlar, popüler olanlar’ da benzer bir işlevi gösteriyor olabilir mi? Kadınlar için bir çeşit kendine yardım grubu gibiydi de, örneğin bir kadının eşiyle arası iyi değilse ona hem destek olurlar hem de ona bazı nasihatler verirlerdi. Eğer bir sağlık problemi varsa herkes kendi bildiği kadarıyla ya bir beslenme önerisi ya da iyi doktor tavsiyesi verirdi. O zamanlar yani 2000li yılların başlarında henüz herkesin evinde internet, telefon, cep telefonu gibi şeyler pek yoktu. O yüzden kadınların birbirlerine destek vermesi, beslenme ve diyet programlarını anlatması, kendi bedenlerindeki değişimleri göstermeleri, yeni kıyafetlerini ya da eve aldıkları eşyalarını anlatmaları bu gün toplantıları sayesinde paylaşılıyordu. Bugün sosyal medya tam olarak bu tür bir işlevi yerine getirmeye çalışıyor değil mi? Ama bir gün toplantısının verdiği huzuru sosyal medya veremiyor. Neden? Sosyal medyada her şeyi ‘en iyi/mükemmel/üstün’ olacak şekilde savunmacı bir üslupla paylaşıyoruz. Asla dertlerimizi açık etmiyoruz. Üstelik sahte hesaplar üzerinden başkalarına olan hasetliğini paylaşan kötü yorumcular da var. Gün toplantılarında herkes doğal haliyle derdini, sıkıntısını açıkça söylüyor. Söylemeyecek gibi olsa bile kadınlar sezgisel varlık olduğu için hemen neyin var, bugün iyi gözükmüyorsun deyip birbirlerini konuşmaya teşvik ediyorlardı. Sosyal medyada paylaştıklarımızı kimlerin göreceğini pek kontrol edemiyoruz ama gün toplantısına kimleri alıp almayacağımıza da kendi aramızda karar veriyoruz. Böylece paylaştıklarımızı da güvence altına almış oluyoruz. Birinin kötü yorumlar yapması ya da kavgacı üslubu sonraki toplantılara davet edilmemesine yol açacağından herkes ahlaki olarak bazı ilkelere dikkat etmeliydi.

Bugün gün tabaklarını özlüyorsak aslında gün tabağını yerken içinde bulunduğumuz o atmosferi özlüyoruz. İnsani duygularla sıcak bir iletişim kurmayı, destek almayı – vermeyi, bir şeyleri gönül rahatlığıyla paylaşma ihtiyacımızı gidermeyi özlüyoruz. Doğal olarak birbirimizi görmeye, anlamaya ve anlaşılmaya ihtiyaç duyuyoruz. Kadınların kendi arasındaki bu toplantılar onların ruh sağlığına inanılmaz katkıda bulunuyordu. Belki birçok evlilik bu toplantılarda kurtarılmıştır ya da kadının ruhsal olarak diğer kadınlarla deşarj olması eşiyle de iyi geçinmesine katkıda bulunmuştur. Çünkü herkes bilir ki kadınların diğer kadınlarla iletişimde kalmaya doğal bir eğilimi ve ihtiyacı vardır. Evet siz gün toplantılarına katıldınız mı? İlginç anılarınız var mı? Hala gün tabakları yiyebiliyor musunuz?

Fotoğraf : Hacer Irmatov

Yazar : Hacer Irmatov